دکتر رضایان: پردیس ارس باید در خدمت توسعه منطقه و حل مسائل آن قرار گیرد

رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران در آیین تودیع و معارفه رئیس پردیس، با تأکید بر ضرورت بازتعریف مأموریت‌ها و ظرفیت‌های این مجموعه، گفت: پردیس بین‌المللی ارس باید در کنار ایفای نقش در حوزه آموزش عالی و جذب دانشجویان بین‌المللی، با استفاده از ظرفیت‌های منطقه آزاد تجاری ارس، در مسیر توسعه منطقه، حل مسائل محلی و تربیت شبکه‌ای از مدیران و رهبران آینده کشور و منطقه حرکت کند.

به گزارش روابط عمومی پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران، دکتر علی حسین رضایان قیه‌باشی، رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران، در آیین تودیع و معارفه رئیس پردیس که روز پنجشنبه دوم مهرماه ۱۴۰۵ در جلفا برگزار شد، ضمن خیرمقدم به مهمانان، دانشجویان، کارکنان، استادان، مدیران و مسئولان منطقه، از حضور دکتر بهرام سرمست، استاندار آذربایجان شرقی، در این مراسم تقدیر کرد.

وی با اشاره به سوابق دانشگاهی استاندار آذربایجان شرقی و تحصیل وی در دانشگاه تهران، دکتر سرمست را استانداری دانشگاهی، مردمی و خلاق توصیف کرد و گفت: استاندار آذربایجان شرقی در این مراسم هم میزبان و هم مهمان ویژه دانشگاه تهران است.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس همچنین از دکتر مقدم‌زاده، مدیرعامل منطقه آزاد تجاری ارس، که وی نیز از دانش‌آموختگان دانشگاه تهران است، خیرمقدم گفت و حضور هیأت‌رئیسه دانشگاه تهران و در رأس آن دکتر محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران و نخستین رئیس، مؤسس و راه‌انداز پردیس بین‌المللی ارس، را گرامی داشت.

دکتر رضایان همچنین از حضور مهمانانی از شهرهای تبریز، مرند، جلفا، کلیبر، چالدران، خداآفرین و دیگر شهرها تقدیر کرد و از همکاران پردیس که در برگزاری این مراسم تلاش کرده بودند، تشکر و قدردانی به عمل آورد.

قدردانی از رؤسای پیشین پردیس بین‌المللی ارس

رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران در ادامه، از رؤسای پیشین این پردیس، دکتر محمدحسین امید، دکتر آشتیانی و دکتر زهرا امام‌جمعه و همچنین رؤسای دانشگاه تهران که در دوره مسئولیت خود توجه ویژه‌ای به پردیس بین‌المللی ارس داشته‌اند، قدردانی کرد.

وی از دکتر عمید زنجانی، دکتر فرهاد رهبر، دکتر محمود نیلی احمدآبادی، دکتر محمد مقیمی و دکتر محمدحسین امید به عنوان رؤسای دانشگاه تهران در دوره‌های مختلف یاد کرد و از خدمات آنان در حمایت از پردیس بین‌المللی ارس تقدیر به عمل آورد.

دکتر رضایان با اشاره به نزدیک به ۹ سال حضور دکتر زهرا امام‌جمعه در جایگاه ریاست پردیس بین‌المللی ارس گفت: حضور نزدیک به ۹ سال یک بانوی دانشمند و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در ریاست این مجموعه، نشان‌دهنده شایستگی و تلاش‌های ایشان برای اداره پردیس است.

وی ضمن تقدیر صمیمانه از خدمات دکتر امام‌جمعه، از حاضران خواست با تشویق خود از نزدیک به ۹ سال تلاش و خدمت شبانه‌روزی ایشان قدردانی کنند.

گرامیداشت شهدای دفاع از کشور و مدافعان وطن

رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران در ادامه سخنان خود، یاد و خاطره تمامی مدافعان وطن، شهیدان، جانبازان و سربازان کشور را گرامی داشت و اظهار کرد: تمامی این عزیزان طی دهه‌های گذشته برای حفظ تمامیت ارضی و یکپارچگی کشور از جان خود گذشته‌اند و امروز ایران سرافراز و سربلند، حاصل فداکاری آنان است.

وی با گرامیداشت یاد این افراد و فرماندهان کشور، از حاضران خواست برای شادی روح شهیدان و سلامتی فرماندهان کشور صلوات بفرستند.

هدف از تأسیس پردیس؛ استفاده از ظرفیت‌های آموزش عالی برای توسعه منطقه

دکتر رضایان با تشریح نگاه خود به مأموریت پردیس بین‌المللی ارس گفت: امروز در اینجا گرد هم آمده‌ایم تا برای آبادانی و توسعه منطقه و استفاده بهینه و شایسته از ظرفیت‌های منطقه آزاد تجاری ارس، بتوانیم از ظرفیت‌های موجود به شکل صحیح استفاده کنیم.

وی با اشاره به جایگاه تبریز به عنوان «شهر اولین‌ها» و دانشگاه تهران به عنوان نماد آموزش عالی ایران و نخستین دانشگاه مدرن کشور، اظهار کرد: دانشگاه تهران از بدو تأسیس، منشأ خیر و برکت و تغییر و تحول در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور بوده است.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس افزود: حضور دانشگاه تهران در استان آذربایجان شرقی را باید به فال نیک گرفت و امید است این حضور بتواند منشأ خیر و برکت برای استان و کشور باشد.

وی در ادامه، با طرح این پرسش که «هدف از تأسیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران چه بوده است و آیا از ابتدا چشم‌انداز و دورنمای مشخصی برای این پردیس در نظر گرفته شده است؟» بر ضرورت ارزیابی عملکرد پردیس در مسیر تحقق اهداف اولیه تأکید کرد.

دکتر رضایان گفت: باید بررسی کنیم که آیا در رسیدن به اهداف پیش‌بینی‌شده موفق بوده‌ایم و اگر موفق نبوده‌ایم، دلایل آن چه بوده است.

وی اهداف اصلی تأسیس پردیس را شامل کاهش عزیمت متقاضیان ادامه تحصیل به خارج از کشور و جلوگیری از خروج ارز، جذب دانشجویان از طریق شیوه‌نامه یا سوابق و رزومه علمی با اولویت بومی‌گزینی، جذب دانشجویان خارجی از کشورهای همجوار با تأکید بر مزیت رقابتی منطقه آزاد تجاری ارس و همچنین حل چالش‌ها و استفاده از فرصت‌های منطقه آزاد ارس در راستای مسئولیت اجتماعی دانشگاه تهران عنوان کرد.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران افزود: یکی دیگر از اهدافی که می‌توان به این مجموعه مأموریت‌ها اضافه کرد، تربیت شبکه‌ای از رهبران و مدیران آینده ایران در سطوح ملی و محلی، کشورهای منطقه و در بلندمدت کشورهای جهان است.

جذب دانشجویان بین‌الملل؛ یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های پردیس

دکتر رضایان، جذب دانشجویان بین‌الملل را یکی از مهم‌ترین اهداف و مأموریت‌های پردیس بین‌المللی ارس دانست و بر ضرورت بررسی دقیق وضعیت دانشجویان بین‌المللی در ایران و جهان تأکید کرد.

وی با طرح این پرسش که در حال حاضر چه تعداد دانشجوی بین‌الملل در پردیس وجود دارد و این دانشجویان از چه کشورهایی هستند، گفت: برای برنامه‌ریزی صحیح باید ابتدا تصویری روشن از وضعیت آموزش بین‌الملل و جایگاه ایران در این حوزه داشته باشیم.

وی با اشاره به اهداف برنامه هفتم پیشرفت اظهار کرد: در این برنامه، جذب ۳۲۰ هزار دانشجوی خارجی در یک برنامه پنج‌ساله تا پایان سال ۱۴۰۷ پیش‌بینی شده است.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس ادامه داد: در سال ۲۰۲۵ تعداد دانشجویان خارجی در جهان به بیش از هفت میلیون نفر رسیده و این حوزه به یک صنعت با گردش مالی بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار تبدیل شده است. همچنین پیش‌بینی می‌شود تعداد دانشجویان بین‌المللی تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱۰ میلیون نفر برسد.

وی با اشاره به آمارهای مربوط به سال ۲۰۱۸ نیز گفت: بر اساس آماری که در آن سال مورد مطالعه قرار گرفته بود، تعداد دانشجویان بین‌المللی در جهان بیش از ۵/۵ میلیون نفر بوده است.

دکتر رضایان در ادامه به مقایسه وضعیت برخی کشورها پرداخت و گفت: آمریکا با پذیرش ۹۹۰ هزار دانشجوی بین‌المللی در رتبه نخست پذیرش دانشجو قرار داشته و با اعزام ۸۵ هزار دانشجو به خارج از کشور، رتبه هفتم را داراست.

وی افزود: چین با پذیرش ۱۸۰ هزار دانشجو در رتبه نهم و با اعزام ۹۹۰ هزار دانشجو به خارج از کشور در رتبه نخست اعزام دانشجو قرار دارد. ترکیه نیز با پذیرش ۱۲۵ هزار دانشجو در رتبه دهم و با اعزام ۵۰ هزار دانشجو به خارج از کشور در رتبه بیستم قرار گرفته است.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس درباره وضعیت ایران نیز اظهار کرد: ایران با پذیرش ۳۰ هزار دانشجوی بین‌المللی در رتبه ۳۱ و با اعزام ۵۶ هزار دانشجو به خارج از کشور در رتبه ۱۹ قرار دارد.

وی با اشاره به ترکیب دانشجویان خارجی در ایران گفت: بخش عمده‌ای از دانشجویان پذیرفته‌شده در ایران، حدود ۹۰ درصد، از کشورهای عراق و افغانستان هستند.

دکتر رضایان با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکرد کشور نسبت به جذب دانشجویان بین‌المللی گفت: وقتی آمارها را بررسی و جایگاه کشورمان را مرور می‌کنیم، ضرورت تغییر رویکرد در پذیرش دانشجویان خارجی بیش از پیش آشکار می‌شود.

دلایل عدم موفقیت در جذب و نگهداشت دانشجویان خارجی

رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران در ادامه سخنان خود، دلایل عدم موفقیت در جذب و نگهداشت دانشجویان خارجی را در دو دسته عوامل خارج از دانشگاه و عوامل داخل دانشگاه مورد بررسی قرار داد.

وی درباره عوامل خارج از دانشگاه به عوامل اقتصادی از جمله محدودیت‌های تبادل ارز و ممنوعیت اشتغال، عوامل امنیتی و سیاسی از جمله احساس ناامنی ناشی از جنگ، تحریم‌های سیاسی و علمی و ایران‌هراسی، ضعف نظام اداری، قانونی و ساختاری از جمله فرآیند صدور روادید و اقامت، تعداد تردد دانشجویان و پیچیدگی‌های اداری و همچنین عوامل فرهنگی و اجتماعی و برخی قوانین و مقررات اشاره کرد.

دکتر رضایان در تشریح عوامل درون دانشگاهی نیز گفت: عدم ارائه رشته‌های تحصیلی به زبان‌های معتبر بین‌المللی، به‌ویژه زبان انگلیسی، عدم تسلط کافی دانشجویان و استادان به زبان انگلیسی و نبود محتوای رشته‌ها به این زبان از جمله چالش‌های موجود است.

وی همچنین «کیفیت پایین دانشجویان خارجی» را از دیگر چالش‌ها برشمرد و گفت: در برخی موارد، سن بالای متقاضیان، کارمند بودن آنان و دنبال کردن صرفاً اخذ مدرک به جای یادگیری، از جمله مسائلی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس همچنین پایین بودن تعداد ورودی‌ها در برخی رشته‌ها و در نتیجه مقرون‌به‌صرفه نبودن تشکیل کلاس‌ها و نیز چالش اعلام ظرفیت در سرزمین اصلی را از دیگر مسائل دانست.

به گفته وی، آموزش و توانمندسازی کارکنان و اعضای هیأت علمی به زبان‌های انگلیسی و عربی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

دکتر رضایان تأکید کرد: در کنار موضوع جذب دانشجویان خارجی، باید بررسی کنیم که برای جلوگیری از خروج ارز و مهاجرت نخبگان خودمان به خارج از کشور تا چه اندازه موفق بوده‌ایم و چه میزان توانسته‌ایم دانشجویان شهریه‌پرداز داخلی را در کشور حفظ کنیم.

شبکه‌سازی، کیفیت آموزشی و بازار کار؛ الزامات حضور در آموزش بین‌الملل

رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود، به این پرسش پرداخت که برای بهبود وضعیت جذب دانشجویان خارجی چه باید کرد و راهکارهای موجود چیست.

وی گفت: تحصیل در کشورهای خارجی به عوامل متعددی نیاز دارد که یکی از مهم‌ترین آنها شبکه‌سازی و برخورداری از آموزش عالی قوی است.

دکتر رضایان در تشریح این موضوع، آموزش عالی قوی را متشکل از عوامل شرایطی و محیطی، عوامل فرایندی و عوامل پیامدی دانست و اظهار کرد: در بخش عوامل شرایطی و محیطی، موضوعاتی همچون حاکمیت، مدیریت دانشگاه، استادان، فناوری اطلاعات، زبان و فرهنگ، ساختار دانشگاه، مدیریت منابع انسانی و مدیریت منابع فیزیکی و مالی اهمیت دارد.

وی افزود: در بخش عوامل فرایندی نیز کارکرد دولت، مدیریت امور بین‌الملل، آموزش بین‌المللی و پژوهش بین‌المللی و در بخش عوامل پیامدی، توسعه کشور، توسعه دانشگاه، دانشجو و دانش‌آموخته و تعالی سازمانی دانشگاه مورد توجه قرار می‌گیرد.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس همچنین بازار کار پویا و فرصت‌های شغلی پس از تحصیل، سیاست‌های مهاجرتی نسبتاً باز و کیفیت علمی دانشگاه‌ها و رتبه‌های بین‌المللی آنها را از دیگر عوامل مؤثر در جذب دانشجویان بین‌المللی عنوان کرد.

کرامت دانشجویان خارجی و نقش دانشگاه در ایجاد قدرت نرم

دکتر رضایان با تأکید ویژه بر ضرورت حفظ کرامت و شأن دانشجویان خارجی گفت: احترام به باورها و فرهنگ دانشجویان خارجی باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

وی افزود: قدرت نرم از کلاس‌های درس استادان آغاز می‌شود و باید تلاش کنیم دانش‌آموختگان خارجی با احساس خوب و خاطرات ماندگار از ایران خارج شوند و به سفیران فرهنگی و علمی کشورمان تبدیل شوند.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس ادامه داد: باید تلاش کنیم این تصور که «ایرانیان خوش‌استقبال و بدبدرقه هستند» با رفتار و برخورد مناسب اصلاح شود.

وی تأکید کرد: ما باید تلاش کنیم براساس تغییرات محیطی، خودمان را تغییر دهیم و مقاومت در برابر تغییرات می‌تواند به حذف ما منجر شود؛ این موضوع یک پدیده علمی پذیرفته‌شده است.

مسئولیت اجتماعی دانشگاه تهران در قبال منطقه آزاد ارس

دکتر رضایان در ادامه سخنان خود تصریح کرد که موضوع جذب دانشجویان خارجی نباید موجب غفلت از مسئولیت اجتماعی دانشگاه تهران در قبال منطقه شود.

وی گفت: در کنار جذب دانشجویان خارجی، مسئولیت اجتماعی دانشگاه تهران ایجاب می‌کند که به توسعه منطقه و استفاده صحیح از فرصت‌های موجود در منطقه آزاد تجاری ارس توجه ویژه داشته باشیم.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس در همین راستا، مجموعه‌ای از اقدامات و راهکارها را برای آینده پردیس مطرح کرد.

وی پذیرش دانشجو از طریق شیوه‌نامه و سوابق تحصیلی متقاضی با هدف بومی‌گزینی دانشجویان، استفاده از ظرفیت استادان دانشگاه‌های معتبر استان برای تدریس و راهنمایی پایان‌نامه‌ها و فعال کردن شعبه پارک علم و فناوری دانشگاه تهران در جلفا برای استقرار شرکت‌های دانش‌بنیان را از جمله این اقدامات عنوان کرد.

تمرکز پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها بر مسائل و ظرفیت‌های منطقه

دکتر رضایان بر ضرورت توجه ویژه به چالش‌ها و فرصت‌های منطقه در تعریف پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویان تأکید کرد و گفت: مسائل زیست‌محیطی منطقه، مسائل مرتبط با رودخانه ارس، مزیت‌های نسبی منطقه و سایر مسائل و ظرفیت‌های موجود می‌تواند موضوع پژوهش‌های دانشگاهی قرار گیرد.

وی همچنین پیشنهاد کرد پروژه‌های کارشناسی ارشد و دکتری براساس نیازها و مسائل شرکت‌های مستقر در منطقه تعریف شوند و از تجارب صنعتگران در راهنمایی و مشاوره دانشجویان استفاده شود.

رئیس پردیس بین‌المللی ارس برگزاری کنفرانس‌های علمی بین‌المللی و دوره‌های مشترک با دانشگاه‌های معتبر کشورهای منطقه، استفاده از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور، تدوین و اجرای طرح توانمندسازی مدیران منطقه با تمرکز بر الگوی توسعه پایدار محلی و برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت تخصصی، مهارتی و حرفه‌ای برای شرکت‌های خصوصی، سازمان‌های دولتی و افراد را از دیگر برنامه‌ها و ظرفیت‌های قابل پیگیری عنوان کرد.

ضرورت تسهیل حضور دانشگاهیان در منطقه

رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران در بخش پایانی سخنان خود، از مدیران منطقه و در رأس آنان استاندار آذربایجان شرقی خواست زمینه حضور هرچه بیشتر دانشگاهیان، اعم از استادان و دانشجویان، را برای رشد و شکوفایی منطقه فراهم کنند.

وی تردد آسان و دسترسی مناسب به منطقه را یکی از نخستین الزامات تحقق این هدف دانست و اظهار کرد: تسهیل رفت‌وآمد دانشگاهیان به منطقه، یکی از نخستین گام‌ها برای تقویت ارتباط دانشگاه تهران با منطقه آزاد ارس است.

دکتر رضایان با اشاره به مشکلات ایجادشده در مسیر دسترسی به منطقه گفت: بازسازی یک پل در مسیر نرسیده به مرند بیش از دو ماه است که شهروندان را با مشکلات و دشواری‌های تردد مواجه کرده است و انتظار می‌رود چنین پروژه‌هایی به صورت جهادی و در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود.

وی در پایان، ضمن عذرخواهی از حاضران بابت طولانی شدن سخنان خود، با قرائت بیتی از نظامی سخنان خود را به پایان رساند:

«خدایا چنان کن سرانجام کار
تو خشنود باشی و ما رستگار»

دکتر علی حسین رضایان قیه‌باشی، استاد دانشگاه تهران و رئیس پردیس بین‌المللی ارس دانشگاه تهران، این سخنان را روز پنجشنبه دوم مهرماه ۱۴۰۵ در آیین تودیع و معارفه رئیس پردیس بین‌المللی ارس در جلفا بیان کرد.